اگر بخواهیم Oracle Database را واقعاً بفهمیم، باید از فایلها شروع کنیم؛
جایی که داده ذخیره میشود، تغییرات ثبت میشوند، خطاها دیده میشوند و در نهایت، دیتابیس زنده میماند یا سقوط میکند.
بسیاری از DBAها SQL بلدند، Performance Tuning هم میکنند، اما وقتی پای Crash، Corruption یا Recovery وسط بیاید، این شناخت فایلهای اوراکل است که تفاوت بین یک DBA معمولی و یک DBA باتجربه را مشخص میکند.
در این مقاله آموزش Oracle در بخش آموزش معماری اوراکل، به صورت شفاف، کاربردی و DBA‑محور مهمترین فایلهای Oracle Database را بررسی میکنیم.
اگر بخواهیم اوراکل را از نگاه معماری بررسی کنیم، سه فایل نقش قلب سیستم را بازی میکنند: Datafile، Redolog و Control File. هر تغییری که در دیتابیس رخ میدهد از این سه مسیر عبور میکند.
پیشنهاد می کنم این مقاله زیر رو حتما مطالعه کنی.
در این مقاله شما می خوانید
Datafile فایل فیزیکی ذخیرهسازی دادههاست. هر Table، Index یا Undo که میبینید، در نهایت در یک Datafile قرار دارد.
چه چیزی داخل Datafile ذخیره میشود؟
- دادههای Table
- ساختار Indexها
- Undo Segmentها
- Segmentهای موقت (در Temp Tablespace)
نکات حیاتی DBA:
- هر Datafile فقط به یک Tablespace تعلق دارد
- کمبود فضا یا IO Bottleneck معمولاً از Datafile شروع میشود
- حذف یا Corrupt شدن Datafile برابر است با از دست رفتن واقعی داده
اگر بخواهیم رک بگوییم:
Oracle بدون Datafile اصلاً معنا ندارد.
Control File دقیقاً میداند دیتابیس تو «چی هست و از چه ساخته شده».
اطلاعات مهم داخل Control File:
- نام دیتابیس و DBID
- SCN فعلی
- لیست Datafileها
- مسیر Redo Logها
- Checkpoint Information
چرا Control File حیاتی است؟
- بدون آن، دیتابیس حتی Mount هم نمیشود
- کوچک است، اما نبودنش فاجعه است
📌 دید DBA:
Control File باید Multiplex باشد و همیشه بکاپ داشته باشد.
Redo Log File تمام تغییرات دیتابیس را ثبت میکند، نه داده نهایی را.
نقش اصلی Redo:
- ثبت Change Vectorها
- تضمین Recover شدن Commitها
- پایهی Crash Recovery
نکات مهم:
- Process LGWR مستقیم به Redo مینویسد
- Commit بدون Redo ثبت نمیشود
- به صورت Circular استفاده میشود
📌 دید DBA:
اندازه یا تعداد نامناسب Redo Log برابر است با Performance Problem در سیستم پرتراکنش.
در حالت Archivelog، بعد از Log Switch، یک کپی از Redo Log ساخته میشود.
کاربرد:
- Media Recovery
- Point‑in‑Time Recovery
- Data Guard و Standby
⚠️ حقیقت تلخ:
Backup بدون Archived Redo Log، در Recovery واقعی تقریباً بیارزش است.
این فایل مشخص میکند Instance با چه منابعی و چگونه کار کند.
شامل تنظیمات:
- Memory (SGA / PGA)
- تعداد Processها
- Optimizer Parameters
- NLS Settings
تفاوت:
- PFILE: متنی، دستی
- SPFILE: باینری، پویا
📌 دید DBA:
یک تغییر اشتباه در Parameter File میتواند کل دیتابیس را Down کند.
Password File امکان لاگین Remote با SYSDBA و SYSOPER را فراهم میکند.
کاربرد:
- اتصال RMAN
- مدیریت Remote
- Recovery در شرایط بحرانی
📌 دید DBA:
اگر SYSDBA Login مشکل داشت، اولین جایی که باید چک شود همین فایل است.
Alert Log دفتر وقایع اصلی دیتابیس است.
ثبت میکند:
- Startup / Shutdown
- ORA‑Errorهای مهم
- Tablespace Error
- Log Switch
📌 قانون نانوشته DBAها:
قبل از هر کاری Alert Log را بخوان.
Trace File اطلاعات بسیار جزئی برای تحلیل مشکلات میدهد.
کاربرد:
- Deadlock Analysis
- SQL Trace
- Internal Error Stack
📌 دید DBA:
Trace File مخصوص DBAهایی است که دنبال “چرا” میگردند، نه فقط “چی شد”.
Backup یعنی آمادگی برای بدترین سناریو.
شامل:
- Full / Incremental Backup
- Backup از Datafile
- Control File
- SPFILE
✅ قانون طلایی DBA:
Backupی که Recover نشود، Backup نیست.
سوالات متداول درباره فایل های مهم در اوراکل
فایلهای حیاتی Oracle شامل Datafile، Control File، Redo Log File، Archived Redo Log، Parameter File، Alert Log و Backup Files هستند.
Datafile محل ذخیره داده است، Control File ساختار دیتابیس را نگه میدارد، Redo Log تغییرات را ثبت میکند، Archive Log امکان Recovery پیشرفته را میدهد و Backup Files تضمین بقای دیتابیس هستند.
بدون این فایلها Oracle Database عملاً قابل اجرا یا بازیابی نیست.
Redo Log تغییرات دیتابیس را بهصورت لحظهای ثبت میکند و نقش اصلی آن Crash Recovery است.
Archive Log نسخهای از Redo Log بعد از پر شدن آن است که برای Media Recovery، Point‑in‑Time Recovery و Data Guard استفاده میشود.
بدون Archive Log، بازیابی دیتابیس به عقب در زمان امکانپذیر نیست.
اگر Control File از بین برود، دیتابیس حتی Mount هم نمیشود و بدون بکاپ عملاً دیتابیس غیرقابل بازیابی است.
اگر Datafile خراب شود، دادههای داخل آن Tablespace از دست میروند و بسته به وضعیت Archive Log و Backup، ممکن است Recover کامل یا جزئی انجام شود.
📌 نتیجه:
به همین دلیل Control File همیشه باید چند نسخهای (Multiplex) باشد و از Datafileها بکاپ منظم گرفته شود.
Alert Log فایلی است که تمام رویدادهای مهم Oracle مثل Startup، Shutdown، ORA‑Errorها، File Errorها و Log Switch را ثبت میکند.
DBAها قبل از هر عیبیابی، Alert Log را بررسی میکنند چون سریعترین راه فهمیدن ریشهی مشکل دیتابیس است.
جمعبندی
Oracle Database مجموعهای از فایلهاست که هر کدام نقشی حیاتی دارند:
- Datafile → داده
- Control File → ساختار
- Redo Log → تغییر
- Archive Log → تاریخچه
- Parameter File → رفتار
- Alert & Trace → آگاهی DBA
- Backup → بقا
شناخت این فایلها یعنی کنترل واقعی دیتابیس، نه فقط اجرای SQL.
📥 اگر سوالی داری در مورد درباره فایل های مهم و اساسی در اوراکل داری، در بخش کامنتها بپرس.
سؤالی درباره این مقاله داری؟
اگر نکتهای در این مقاله برات مبهم بود یا خواستی بیشتر بدونی، همین حالا برام بنویس تا دقیق و صمیمی پاسخت رو بدم — مثل یه گفتوگوی واقعی 💬
برو به صفحه پرسش و پاسخ
دیدگاهتان را بنویسید